Zarządzanie partycjami i strukturą dysku: Narzędzie DiskPart

DiskPart to potężny interpreter poleceń w systemach Windows, który pozwala na niskopoziomowe zarządzanie dyskami, partycjami i woluminami. W przeciwieństwie do graficznego "Zarządzania dyskami", diskpart jest niezawodny nawet wtedy, gdy system operacyjny nie może zainicjować dysku lub gdy tablica partycji jest uszkodzona. Jako technik musisz traktować to narzędzie z najwyższą ostrożnością – pomyłka w wyborze dysku (komenda select disk) prowadzi do natychmiastowej utraty wszystkich danych na wybranym nośniku.

1. Fundamenty: MBR vs GPT

Zanim zaczniesz partycjonowanie, musisz zrozumieć, z czym pracujesz:

• MBR (Master Boot Record): Stary standard, ograniczenie do 4 partycji podstawowych i 2TB pojemności. Dziś używany głównie w systemach legacy (BIOS).
• GPT (GUID Partition Table): Nowoczesny standard, wymagany dla UEFI. Obsługuje dyski o pojemności przekraczającej 2TB i praktycznie nieograniczoną liczbę partycji. Zawsze dąż do konwersji na GPT w nowoczesnych systemach.

2. "Żelazna procedura" serwisowa (Krok po kroku)

Jeśli przygotowujesz dysk "od zera" (np. po awarii tablicy partycji), procedura w diskpart wygląda zawsze tak samo:

1. list disk – Zobacz listę wszystkich dysków. **Sprawdź dokładnie rozmiar dysku**, aby nie wyczyścić złego nośnika!
2. select disk X – Wybierz numer dysku (np. 0, 1, 2).
3. clean – **KRYTYCZNE:** To polecenie usuwa absolutnie wszystko z dysku (partycje, dane, tablice). Cofnięcie tego jest niezwykle trudne.
4. convert gpt – Konwertuje dysk na nowoczesny standard GPT.
5. create partition primary – Tworzy partycję na całym dostępnym miejscu.
6. format fs=ntfs quick – Szybkie formatowanie do systemu plików NTFS.
7. assign – Przypisuje literę dysku.

3. Naprawa rozruchu z użyciem DiskPart

Częstym scenariuszem jest sytuacja, gdy system nie wstaje, bo brakuje partycji EFI (bootloader). Procedura naprawcza wymaga stworzenia małej partycji:

• Po select disk i select partition (lub stworzeniu nowej), stwórz małą partycję na bootloader: create partition efi size=100.
• Sformatuj ją jako FAT32: format fs=fat32 quick.
• To pozwoli narzędziu bcdboot na zainstalowanie plików startowych systemu Windows.

4. Best Practices diagnostyczne

• Nigdy nie ufaj etykietom: Zawsze weryfikuj dysk po rozmiarze (kolumna "Size" w list disk), nigdy po numerze, który może się zmienić w zależności od portu SATA/NVMe.
• Atrybuty "Read-Only": Jeśli dysk jest w trybie "tylko do odczytu", sprawdź to komendą attributes disk. Jeśli jest aktywny atrybut Read-only, możesz go wyłączyć komendą attributes disk clear readonly.
• DiskPart w instalatorze Windows: Jeśli system nie widzi dysku podczas instalacji, otwórz konsolę (Shift+F10), wpisz diskpart, następnie list disk. Jeśli dysk tu nie istnieje, problem jest sprzętowy (zasilanie, kable, BIOS/UEFI), a nie programowy.