Tworzenie obrazu systemu z użyciem Clonezilla

Clonezilla to potężne narzędzie typu "open-source", które operuje na poziomie bloków dysku. W przeciwieństwie do zwykłego kopiowania plików, Clonezilla tworzy wierną kopię tablicy partycji, sektora rozruchowego (MBR/GPT) oraz wszystkich danych. Jako technik musisz traktować to narzędzie jak "chirurgiczny skalpel" – niezwykle skuteczne, ale wymagające precyzji w wyborze dysku źródłowego i docelowego.

1. Dlaczego Clonezilla, a nie Windows Backup?

Clonezilla (oparta na narzędziu partclone) kopiuje tylko używane bloki danych, co sprawia, że proces jest szybki, a obraz zajmuje znacznie mniej miejsca niż surowa kopia dysku (bit-by-bit). Jest to narzędzie niezależne od systemu operacyjnego, więc działa nawet wtedy, gdy Windows nie chce się uruchomić.

2. "Żelazne zasady" bezpieczeństwa

• Sprawdź nośnik docelowy: Obraz musi zostać zapisany na fizycznie innym dysku niż ten, który obrazujesz. Najlepiej użyć zewnętrznego dysku USB 3.0.
• Zawsze weryfikuj sumy kontrolne: Przy tworzeniu obrazu zaznacz opcję -sfsck lub sprawdź obraz po zakończeniu pracy (opcja -check). Nie ma nic gorszego niż "zepsuty" backup przy próbie przywracania danych.
• Rozmiar dysku: Przy przywracaniu obrazu, dysk docelowy musi być takiej samej wielkości lub większy niż dysk źródłowy. Clonezilla nie "zmniejszy" partycji, jeśli fizycznie brakuje na to miejsca na nowym nośniku.

3. Procedura tworzenia obrazu (Krok po kroku)

1. Uruchomienie: Wybierz Clonezilla live. Wybierz język i układ klawiatury.
2. Tryb pracy: Wybierz device-image (praca z obrazami), a następnie local_dev (montowanie lokalnego dysku, np. USB).
3. Wybór partycji docelowej: Podłącz dysk USB i wybierz go jako miejsce składowania obrazu.
4. Tryb zaawansowany: Wybierz Expert mode. Pozwala on na ustawienie np. kompresji (-z9p – najlepsza kompresja) oraz dzielenia obrazu na części (ważne, jeśli pracujesz na systemie plików FAT32, który nie obsługuje plików >4GB).
5. Wybór dysku źródłowego (Kluczowe!): Bądź niezwykle uważny. Wybierz dysk sda lub nvme0n1. Jeśli pomylisz źródło z celem, nadpiszesz swoje dane.

4. Best Practices diagnostyczne

• Obrazowanie uszkodzonego dysku: Jeśli dysk ma bad sektory, standardowa Clonezilla może się zawiesić. W takim przypadku wybierz w opcjach zaawansowanych -rescue. Narzędzie będzie ignorować błędy odczytu i próbować "skakać" przez uszkodzone sektory, aby uratować resztę danych.
• Weryfikacja bootloadera: Po przywróceniu obrazu na nowy dysk, czasem konieczna jest naprawa partycji EFI. Miej pod ręką pendrive z instalatorem Windows i użyj narzędzia bootrec /rebuildbcd lub bcdboot, jeśli system nie chce wstać.
• Dzielenie obrazu: Ustaw wielkość części obrazu (np. -sfsck lub ręczne wpisanie rozmiaru), aby pliki były mniejsze niż 4GB – zwiększa to kompatybilność, jeśli musisz przenieść pliki obrazu na inny nośnik.